Menut de navigacion
Las Gòrjas de Kakueta

Las Gòrjas de Kakueta

Curiositat naturau

2 Agost de 2016

Las Gòrjas de Kakueta que son situadas dens la comuna de Senta Gràcia au Bascoat, en la província de Sola. Qu’es un site d’ua longor de dus quilomètres, adobat e obèrt entau public. La visita ne’s pòt har qu’en periòde d’aigas baishas, enter los mes de julhet e de seteme. Lo pregondor de la gòrjas qu’atenh trenta a tres cent cinquanta mètres pr’amor l’erosion de l’arròca calcària per l’arriu Uhaitxa. En fin de camin, que’s tròban ua chorrèra e ua tuta ornada d’estalactitas e d’estalagmitas gigantas. Aquiu que viven laminak e lo Basajaun, uns personatges de la mitologia basca. ENTÀ ANAR-I Dempuish Baiona, passar per La Bastida-Clarença, Sent Palais, Maulion e puish Tardets. Dempuish Pau que cau seguir Auloron-Senta Maria, Aràmits e Tardets. Aquiu que cau seguir la D26 dinc a Lic-Aterei puish la D113 dinc a Senta Gràcia (En seguir aquesta D113 qu’arrejunhem Era Pèira-Sent Martin en Varetons, Bearn).    ...

Dubrir la ficha
Chasteu de Las Tors en Lemosin
18 abril de 2016

Las bravas roinas dau chasteu de Las Tors, dau XIIesme segle, dins lo país aredian, rasís lo país daus Fuelhagiers, au pè de la forest de Las Tors, punt lo mai naut daus monts de Chasluç (554m) après lo pueg de Corba Fin (557m). http://barula.de/wp-content/uploads/chasteu-de-las-tors-en-lemosin/MOV_0190.mp4  ...

Dubrir la ficha
Lac de Sant Ferreòl

Lac de Sant Ferreòl

Reservador dau Canau dau Miegjorn

10 abril de 2016

N’es una surtida que los tolosencs e la gent de la region coneissen bien : lo lac de Sant Ferreòl. Juste, au-dessus de Revèl, lo lac uefra de que se permenar, e mai l’estiu lo monde s’i banhen, l’i peschen, e l’i fan d’autras activitats de lesers o toristicas. Mas la presencia de queu lac es pas un enzard e a tanben una pita istòria, liada a ‘quela dau Canau dau Miegjorn. D’ora, Peire-Pau Riquet aviá compres los besonhs d’alimentacions en aiga de son Canau dau Miegjorn, mai que mai en son punt lo mai naut, a Naurosa, suelh de partatge de las aigas entre Atlantic e Mediterraneia. La tascha fuguet pas simpla, que a l’espòca (entre 1667 e 1772), se fasián pas de grands barratges, ‘laidonc la tecnica era d’inventar. Pasmens ‘quò empaschet pas Riquet e sa companhiá de crear çò que demoret lo mai grand barratge dau monde… dau mens pendent quauques temps. En chifras, la retenguda conten 6 millions e mieja de m3, çò que fai una laca de 70 ectaras. Lo barratge en se fai 786 mestres de long e 149 mestres de large a sa basa. Lac de Sant FerreòlLo barratge a gauchaLac de Sant FerreòlLac de Sant FerreòlLac de Sant FerreòlLac de Sant FerreòlLac de Sant FerreòlLac de Sant FerreòlLo barratge a gauchaLac de Sant Ferreòl Riquet aviá previst de far alimentar son bassin per un ptiti riu, lo Laudòt, mas ‘quò damandava de n’en butir un pauc lo debit. ‘Laidonc 7 ans apres sa mòrt, quo es Vauban que chabet la trauchada dicha “de Les Capmases”, un tunnel que mena l’aiga de la Montanha Negra jusinc’au bassin de Sant Ferreòl. Rigòla de la PlanaRigòla de la PlanaRigòla de la Plana Lo lac de Sant Ferreòl es aura classat monument istoric, la trauchada es, coma lo demai dau Canau, classada Patrimòni Mondiau de l’UNESCO. Mas l’istòria complicada dau Canau e lo temps an fach perdre un pauc las traças que quilhs monuments, en mai las pendas dau barratge son aurá plantadas d’aubres, alara que la departamentala passa sus lo tunnel de Les Capmases....

Dubrir la ficha
Camarga

Camarga

Espaci naturau

10 març de 2016

Çò que ne dis wikipèdia: Camarga es un espaci sanhós de 145 000 ha format per lei dos braç majoraus de Ròse, en riba de la mar Mediterranèa. En son centre se tròba l’Estanh dau Vacarés, la part situada lòng de la mar es bordada d’estanhs salats. Es celèbra per sei paluns, sa cultura dau ris e de la sau e per sei noirigatges de taures e de cavaus qu’an engenerat, amb lei gardians e la bovina, una cultura particulara illustrada per l’escrivan Josèp d’Arbaud. Camarga es un luòc important de pelegrinatge dei gitanos ai Santei Marias de la Mar (o Lei Santas) per celebrar sa santa patrona, Sara, la Verge Negra. Una retenença naturala nacionala de 13 117 ha se creèt en 1927 e lo Pargue Naturau Regionau de Camarga en 1970 per preservar la fauna e la flòra dau...

Dubrir la ficha
Arle en Provença

Arle en Provença

Vila d'art roman

6 març de 2016

arènas d’ArlePortau St Trefume d’Arlearènas romanasArènas romanasteatre anticarènas romanasPart portau Glèisa St TrefumeArènas romanasDens la vila d’Arleteatre anticEstatua de Frederic Mistral plaça deu...

Dubrir la ficha
Parc Naturau Regionau deus Volcans d’Auvèrnha

Parc Naturau Regionau deus Volcans d’Auvèrnha

Parc Naturau Regionau de Volcans

4 febrièr de 2016

Los famós volcans d’Auvèrnha son mei de ueitanta dòmas e craters alinhats sus quanranta quilomètres, qu’èran en erupcion entre 100 000 e 7 000 ans. Aquesta formacion geologica es unica en Euròpa e senhoreja Clarmont d’Auvèrnha. Son somiu es lo Puèi de Dòma que culmina a 1 465m. Èra una montanha sacrada peus romans e ara es classat au miei deus “Grands site de...

Dubrir la ficha
Calanca de Calalònga
6 genièr de 2016

Calalònga es una calanca situada dins lo uechen arrondiment de Marselha, a l’èst dau vilatge dei Godas. Es la primièra calanca dau massís de Marselhaveire.

Dubrir la ficha
Espalunga de Gargàs
31 decembre de 2015

Er’ espeluga preïstorica de Gargàs, en Bigòrra, qu’embarra un deths ensembles picturaus rupèstres mei importants deth Paleolitic Superior en Euròpa. Que vadó “monument istoric” lo 9 d’abriu de 1910. Que s’obreish entre eths vilatges d’Aventinhan e de Tibiran, en massís calcari deth Bòsc de Montelh dominant eth junhent de Nestés e de Garona, en departament francés deths Hauts Pirenèus, ath ras dera termièra dab eth departament dera Hauta Garona, près dera vila de Sent Bertran de Comenge e dera sua catedrau. Autanlèu era fin deth sègle XIXau que i estón miadas recèrcas scientificas : qu’estó excavada subertot per Emili Cartalhac e Henri Breuil (fr o cat). En 1906, Félix Régnault que descobrí eras celèbras mèrcas de mans negativas. Qu’indica divèrsas aucupacions (ossaments, industria litica, art mobiliari) desempuish eth Mosterian entara Edat Mejana. (hont :...

Dubrir la ficha
Brussells

Brussells

La vila vielha.

31 decembre de 2015
Musèu de la Piscina de Roubaix
31 decembre de 2015

Lo Musèu d’Art e d’Industria André-Diligent es installat dins l’anciana piscina d’estile art decò bastida dins la annadas 1930. Es per aquò que son sobriquet es Musèu de “la...

Dubrir la ficha
Ostau d’Assezat, Fondacion Bemberg
31 decembre de 2015

Pèir d’Assezat a balhat son nom a l’ostau particular qu’estoc bastit au sègle XVI. Hascoc fortuna dins l’indstria deu pastèl e l’ostau es ornamentat a la glòria d’aquesta planta utilizada ende produsir una tintura blava. Aqueste ostau es classat aus Monuments Istòrics dumpuèi 1914. Uèi, la Fondacion Bemberg es installada dins una partida de l’ostau e las autras partidas son ocupadas per siès acadèmias e societats saventas : l’Acadèmia deus Jòcs Floraus (fondada en 1323) la Societat Arqueologica deu Mièjorn de França l’Acadèmia de las Sciéncias, Inscripcions e Bèras Letras de Tolosa la Societat de Medecina, de Cirurgia e de Farmacia la Societat de Geografia l’Acadèmia de...

Dubrir la ficha
Vista del pont sul Celer

Vista del pont sul Celer

Fijac de bon matin

31 decembre de 2015
Illa do pensamento Gallicia
31 decembre de 2015

Dens la “Ría” de Vigo en Galícia. Ua isla uei plea de charme dab un casau per meditar plen d’espèças vegetaus exoticas e d’estatuas de pèira. Poblada despuish (au mensh) l’atge miejancèr. Qu’a podut servir de camp de retencion per las quarantenas au moment deu comèrci triangular e de preson pendent la guèrra...

Dubrir la ficha
Ermitatge de Gaztelugatxe
30 decembre de 2015

Gaztelugatxe (pron. gastelugatʃe) qu’ei un isleta sus la còsta de Biscaia, possession de la vila de Bermeo en Euskadi (Comunitat autonòma basca). Qu’ei ligada au continent mercés a un pont. Au som de l’isla que’s tròba Gaztelugatxeko Doniene (Ermitatge de sent Joan), dedicat a sent Joan Baptista qui data deus sègles IX o Xau. Dab Aketze, ua auta isleta vesina, que fòrman un biotòp protegit qui s’espandeish despuish la vila de Bakio dinc au cap Matxitxako, dens lo gòlfe de Gasconha (qui’s ditz acerà “Gòlfe de...

Dubrir la ficha
L’Illa de Sòrga
30 decembre de 2015

L’Illa de Sòrga es una comuna de l’oèst de Provença, dins lo despartament de Vauclusa. Son escais es la “Venècia provençala” en causa dau riu que forma nombrós canaus dins lo còr de vilatge. La comuna aculhís fòrça toristas l’estiu ambé sei païsatges remirables e sa proximitat ambé Avinhon. Acampa tanben fòrça...

Dubrir la ficha
Lo Pont d’Ortès
30 decembre de 2015

Suu Gave de Pau, lo pont fortificat d’Ortès fotografiat au moment d’un aigat istoric… de datar. Pont deus XIII e XIVaus sègles. Restaurat en 1873. Hòrt com lo Pont d’Ortès Vielh com lo Pont d’Ortès & Que’n parlaràn deu Pont d’Ortès Dictionnaire bilingue des expressions gasconnes d’André...

Dubrir la ficha
Lestela-Bètharram
30 decembre de 2015

Bastida creada en 1335 per Gaston II de Foish pair de Gaston III dit Fèbus. Suu Gave de Pau....

Dubrir la ficha
Lo parc de las aulhas de Goalada
30 decembre de 2015

Parc, Cledat, Motoèra redona de Goalada en Gironda, bastit fin deu sègle XVIIIau o començar deu XIXau....

Dubrir la ficha
Lo Puei o Puei de Velai
30 decembre de 2015

Lo Puei suu camin de l’estam, de vielha ocupacion umana, devocion a Maria la negra. Capèra de Sent Miquèu...

Dubrir la ficha
Nava York

Nava York

Brooklyn bridge, estatua libertat,…, Poets house sus l'Hudson river e Immòbles de Nava York vists deu bèc deu New Museum.

30 decembre de 2015
Abadia de l’Escaladiu

Abadia de l’Escaladiu

Abadia Cisterciana

30 decembre de 2015

Abadia Cisterciana de l’Escaladiu a Bonamason au pè deu castèth de Mauvesin. Dens lo parçan caracteristic de las Baronias pròche Capvèrn e Banhèras (ciutats...

Dubrir la ficha
Causse de Cailutz
30 decembre de 2015

Lo causse es un plan calcari que trobam dins mai d’un parçan occitan. Es caracterizat per la permeabilitat de sei ròcas e una vegetacion particulara. Lo causse de Cailutz fa partida dei causses de Carcin. La fòto es presa mai precisament dempuei la comuna de Puèg la...

Dubrir la ficha
Karnag

Karnag

Site megalitic

20 decembre de 2015

Los alinhaments megalitics de Karnag que’s tròban en Bretanha, enter Gwened e An Oriant, dens la baia de Kiberen, gòlfe de Mor-bihan. Lo site de Karnag que seré aucupat dempuish lo Vau millenari abans Jèsus Crist. Lo pujolet de Sant Mikael qu’estó bastit a l’èra neolitica, enter 5 000 e 3 400 ans ab. JC. Qu’es un tombèu entau sòcis d’ua eleit, que i cabón objèctes funeraris de tot ordi, qui la màger part e son muishats au musèu de la Preïstòria. Los alinhaments megalitics que serén estat apitats au Neolitic mejan o finau enter 4 000 e 2 000 ans ab. JC. Totun non sabem tostemps pas quin grop etnic e s’apitè aqueths...

Dubrir la ficha
Arenas d’Arle

Arenas d’Arle

Anfiteatre roman

20 decembre de 2015

Leis arenas d’Arle son un anfiteatre roman dau sègle Ier. Fuguèron bastidas per aculhir de jocs, de combats o de grandas ceremonias organizadas per l’Empèri roman. A la fin de l’Empèri, leis arenas son utilizadas coma una proteccion per la populacion d’Arle que bastís seis ostaus au dedins. Au sègle 18, Prosper Mérimée obtenguèt la reabilitacion dau monument. La darriera restauracion fuguèt menada en...

Dubrir la ficha
Santa-Sòfia

Santa-Sòfia

Gleisa ortodòxa

20 decembre de 2015

Santa-Sòfia o Hagia Sofia (Ayasofya en turc) es una anciana gleisa crestiana ortodòxa d’Istanbol. Fuguèt bastida au sègle VI a l’iniciativa de l’emperaire bizantin Justinian. Es venguda una mosqueta a la presa de la ciutat per lei turcs au sègle XV. Es lo regime laïc d’Atatürk que ne’n faguèt puei un musèu. Se dau defòra sembla pas extraordinària, si pòu constatar dau dedins son volume excepcionau, seis inscripcions islamicas e sei mosaïcs...

Dubrir la ficha
Salinas grandes a Jujuy

Salinas grandes a Jujuy

Desert de sau

18 decembre de 2015

Una salina, un “pitit” desert de sau dins la Província de Jujuy, au nòrd-oèst d’Argentina a un pauc mai de 3500m de nautor, pas tan beu coma lo subrebeu salar d’Uyuni en Bolívia. Las montanhas a l’entorn montan a mai de 5000m o 6000m. Las fòtos patissen de doas pijas negras au mitan...

Dubrir la ficha
Una levada a Madeira

Una levada a Madeira

"Uma levada"

17 decembre de 2015

“Uma levada a Madeira” en portugués que sembla plan lo lemosin “una levada” per dire la mesma chausa.

Dubrir la ficha
Montanha de l’Estela
16 decembre de 2015

Tocant la ciutat de Marselha au nòrd e s’esperlongant fins au Plan dei Cucas, Alaud e Aubanha, la Montanha de l’Estela presenta una vegetacion de garriga tipica de baissa Provença. Estent sa pausicion, lei vistas despuei l’Estela sus lo país de Marselha son espectaclosas. Lo sòm de l’Estela es amb 790 mètras lo ponch mai naut de la comuna de Marselha....

Dubrir la ficha
Nòstra Dòna de la Gàrdia
16 decembre de 2015

La Bòna Maire velha sus Marselha despuei la fondacion de la ciutat per lei Grècs focèus. Bèu promier sanctuari dedicat a l’Artèmis d’Efese, puei cristianizat amb lo patronatge de Santa Maria, la còla de Nòstra Dòna de la Gàrdia veguèt l’edifici actuau amb son estil neo-bizantin bastit au sègle XIX sus lei roïnas d’un fortin bastit per aparar lo mostier de Sant Victor. Demòra encuei v’un dei simbèu mai conoissut de...

Dubrir la ficha
L’abadiá-catedrala d’Alet

L’abadiá-catedrala d’Alet

Abadiá e Catedrala

16 decembre de 2015

Le vilatge d’Alet s’es establit de memòria perduda dins un endrèit plan causit pels Romans a l’entrada de la Vallada Nauta d’Aude. L’abadiá-catedrala, que punteja del vilatge, captiva le barrutlaire. Le pais de Rasès, ont se trapa, ten son nom de Rhedae (Rennas del Castelh) fondada pels visigòts al sègle VII, a qualques quilomètres… L’abadiá d’Alet, un monument immemorial tanbens, per çò que le primièr document que le menciona -en 813- es suspiciós. Benlèu que le fondator supausat, le comte visigòt Berà de Barcelona e de Rasès (benlèu filh de Sant Guilhèm del Desert), a volgut s’apropriar una realisacion ja prestigiosa. Pauc temps abans, les reis visigòts avián de domènis importants dins le parçan. Duscas al segle XI, la lei visigòta reglava la vida dels descendents d’aquelis -ben pauc- barbaris. Las ruinas, per tant als tres quarts caigudas, daissan le visitor tot petit. Sentissèm que l’Istòria trapèc aqui un encastre digne de sas frascas. Pòdi pas gardar le silenci sus un episòdi fòrt pauc catolic. En 1197, l’abat d’Alet, Pons Amiel, morriguèc. Bernat de Sant Ferreòl es causit per li succedir. Aquò agrada pas a Bertran de Saissac, chivalièr catàr e tutor del comte Raimond Roger Trencavel, vicomte de Carcassona e de Rasès. Alavètz, nòstre Bertran fa desenterrar le còs del paure Pons Amiel, e fa elegir -jos la presidència del mòrt- un abat que li agrada mai, un cèrt Boson. Pagarà tanbens una polida soma al arquevesque de Narbona, d’ont dependia l’abadiá, per clavar l’afar… L’abadiá devenguèc catedrala Santa-Maria, e Alet evescat en 1317, per lutar per la “fe” contra les darrièr catars. Es d’aquela epòca que tenèm les rics elements gòtics apondats a l’estructura romanica. L’abadià foguèt destrusida a la fin del segle XVI pels Uguenòts (qu’èran per mantuns originaris de la region). Al segle XVII, l’evesque Nicolas Pavillon, fòrça ric e òme influent, aurià pogut, benlèu, reparar le monument mas bastiguèt puslèu un pont, dins un pais que jamés avia retrobat sa riquesa antica. Per acabar amb qualquas curiositats de l’istòria d’aquela ciutat que se meritarià mai d’una pagina : demorèc a Alet a l’Atge Mejan una bèla comunitat josiva...

Dubrir la ficha
Chasteu de la Chapela Fouchier

Chasteu de la Chapela Fouchier

Chasteu Renaissença

15 decembre de 2015

Lo chasteu dau vilatge de la Chapela Fouchier, notable per alhors per sas maisons “manoirs”, sas egleisas e lo pitit bauç que tomba drech sus lo pitit riu de la Còla, n’en domina l’entrada Sud e susvelhava la valeia e l’axe Brantòsme-Tivier, una rota comerciala importanta. Quo es lo dich Fulchier, que donet son nom au vilatge, que bastiguet d’en prumier, au segle 12, un edifici religiós e una fortaressa, qu’esbolheren dau temps de la Guerra de Cent Ans e torneren bastir en queu chasteu au segle 15. Es conegut per un massacre que s’i faguet de paisans catoliques per de las armadas protestantas, en plenas guerras de religions. Un bocin dau chasteu es classat monument istoric e es proprietat...

Dubrir la ficha
Lo Trabucador

Lo Trabucador

Sant Carles de la Ràpita

14 decembre de 2015

Lo Trabucador quò-es un istme de sièis quilomètres qu’unís lo Delta de l’Ebre e la Punta de la Banya. Quò-es un espaci natural plan fragil nascut de l’amolonament de sabla marina portada pels corrents. Quand tempèsta es envasit per l’aiga marina e s’i dubrisson de passes que connectan la mar amb la Baia dels Alfacs e talhan lo Camí del Trabucador (lo monde del Delta de l’Ebre dison lo e non pas el coma en catalan estandard), la rota que mèna a las Salinas de la...

Dubrir la ficha
Las Pèiras Jaumatras
14 decembre de 2015

Las Peiras Jaumatras quò-es un crane empilament de pèiras gigantassas de formas curiosas qu’an inspirat fòrça legendas plenas de fadons, galleses sanguinaris e diablariás divèrsas.

Dubrir la ficha
Pont Vielh d’Ar Bonoù
12 decembre de 2015

Lo Pont Vielh d’Ar Bonoù es un daus pus ancians ponts suspenduts de França. Es estat bastit en 1840 au confluent de las ribieras d’Ar Bonoù e d’An Alre dins lo país de Gwened. D’una lonjor de 96 m, es fach de peiras, de bòsc mai d’acier. Es actualament reservat aus pedons e balha una vuda de las bravas sus lo pòrt e la ribiera d’Ar...

Dubrir la ficha
Senta Quitèira

Senta Quitèira

Glèisa gotica

11 decembre de 2015

“Pròche de la cripta de Sent Melquiade que’s veid un tahuc com lo de la nosta senta Quitèira d’Aira, e de tira que’m gaha l’idea de díser la canta de senta Quitèira en’queste país on an botat martirs com botan grons au camp per semiar.” Cesari Dauger, Ua camada en Italia – Letra XXIX, Las Catacombas La glèisa Senta Quitèira d’Aira (Tursan, Gas.) qu’es un monument istoric classat, inscrivut au Patrimòni Mondiau de l’UNESCO suus camins de Sent Jacme de Compostèla. Bastida a la fin deu sègle XIau còsta l’abadia benedictina (uei Licèu professionau). Qu’estó destrusida en partida au sègle XVIau pendent las Guèrras de Religion. De véser : lo timpan deu sègle XIIau representant lo Darrèr Jutjament, lo còr dab decòr roman e autar barròc deu sègle XVIIIau, la cripta, ancian mausolèu embarrant lo tahuc dit de Senta Quitèira de marme blanc datant deu miei deu sègle IVau. La legenda que ditz que’queste tahuc qu’èra un present de la reina Clotilda, hemna deu Clodovèu. Un legenda hòrt vitèca Quan la glèisa Senta Quitèira seré hòrt beròja, qu’es la legenda ligada tà la senta qui es pro notadera. Quitèira qu’èra hilha d’Aetius, rei visigòt de Tolosa. Qu’arrefusè de’s maridar dab lo princi German e que hujó entad Aira desguisada en cavalèr entad escapar tà la sollicitacions deu nòvi e tà la malícia deu pair. La hugida qu’intervienó quauques temps après la soa conversion tau cristianisme, acompanhada deu vòt de castetat. German que l’arretrobè e que la descapitè. La legenda que ditz que quan lo cap casó e toquè tèrra, ua hont que chorrè. Quitèira que s’auré pres lo cap, que se l’auré lavat e que se l’auré portat mei haut suu platèu deu Mas, on se tròba uei lo son tahuc. L’avesque, deu nom de Haust, que hasó aqueth jorn un presic, après lo quau la vila sancèra d’Aira e’s convertí tau cristianisme, lo quite German tanben. La hont que cor tostemps e que la balhan la vertut de desentopiar atau com guarir la ràbia (Senta Quitèira qu’es sovent representada dab aus pès un can qui tira la lenca). Lo son...

Dubrir la ficha
La chalm dels Bondons
10 decembre de 2015

Sus un tròç del causse de Sauvatèrra acrancat al Losera, un dels mai grands alinhaments megalitics d’Occitània, dins un paisatge supèrb.

Dubrir la ficha
Coloradas de Provença

Coloradas de Provença

Òcres de Leberon

10 decembre de 2015

Leberon es un massís calcari d’Occitània, en Provença, entre lei departaments deis Aups d’Auta Provença e de Vauclusa. Lo massís compren tres “montanhas” : lo Leberon Orientau, lo mai a l’Oèst ; lo Grand Leberon, lo pus aut (culmina a 1125 m au Morre Negre) ; lo Pichòt Leberon, lo mai a l’Èst. Lo massís s’estend de l’Oèst a l’Èst de Cavalhon a Manòsca. Es delimitat au nòrd per Ate e la vau de Calavon, e au sud per Durença e la vila de Pertús. (fònt : Wikipèdia) Òcres deu...

Dubrir la ficha
Gavarnia

Gavarnia

Sorrom Borrom a Gavarnia

10 decembre de 2015
Abadiá dau Dalon

Abadiá dau Dalon

Luec de repaus de Bertran de Bòrn

8 decembre de 2015

A la frontiera entre la Dordonha e la Coresa se tròba un daus luecs los mai simbòlics d’Occitania : l’abadiá dau Dalon, una de las mai grandas bastidas sus lo territòri frances. Lo Dalon siguet construsit en 1114. Siguet la prumiera abadiá consacrada per los Cistercians en Peiregòrd (en 1162). Lo centenat de monges que i vivián (es fòrça a l’espòca) ganhavan de sòus de lurs expleitacions agricòlas o peschairitz. Aviá la particularitat d’aver de las salinas atitradas en Charenta, e fasián venir especialament la sau d’Engolesme en chareta… En 1404, l’abadiá se tròba dins la lista daus “monasteris de lenga d’òc”. La seguida de l’istòria dau Dalon es facha de destruccions, de reconstruccions, de novelas destruccions…jusinca la Revolucion. Mas contrarament a d’autras abadiás, qu’es pas la Revolucion que tuet lo Dalon (puei qu’un nòble parvenguet a protegir lo luec), mas l’Emperi. En 1811, lo Dalon, vengut “ben public”, es destrusit e vendut peira per peira. En 1920 una rumor ditz que lo miliardari american Rockfeller ensaia de tornar montar l’abadiá per lo Cloister Museum de New York. Degun poguet jamai dire se quo era la vertat, los papiers dau merchant corresian que ‘chaptet totas las peiras monumentalas de l’abadiá sigueren jamai tornats trobar… Mas dins los vilatges a l’entorn se disiá jusinca quo fai pas longtemps que las peiras “partissián per America”… I a pas beucòp d’arqueològues que son venguts veire lo luec. La rechercha la mai importanta parvenguet nonmas a definir las limitas istoricas dau Dalon e a descubrir daus còrps de romieus (emb la cauquilha a l’entorn dau còu). Veiquí çò que demòra de mai “entier” de l’abadiá : Vesem que, en rapòrt emb la talha granda de l’abadiá a l’espòca, quelas doas archas representavan una partida ridicula de la totalitat. Mas tot parier la nautor d’aquò es impausanta, rapòrt emb çò qu’exista en abadiá. Per relativisar un pauc, fau dire que los 4 traucs carrats que vesem a mieja-nautor son la demòra d’un planchat, e donc d’un segond estatge. Se vei mielhs sus aquela, e mai a l’interior :   Se vei que demòra un...

Dubrir la ficha
Chasteu de Chalusset

Chasteu de Chalusset

Roinas de la mai gròssa fortaressa dau Lemosin

8 decembre de 2015

Chalusset es una fortaressa, en fach lo mai gròs chasteu fortificat dau Lemosin. Enfin, zo era. Pusleu eficaç coma bastiment dissuasiu e defensiu, botet tanben a l’acialat los brigands dau país passat la guerra de Cent Ans. Tombat en roinas, es aurá classat e fai l’object d’una gròssa campanha de restauracion dempuei las annadas 1990. L’ensemble architecturau se compausa d’un chasteu, pausat sus un piton de ròcha emb sa “Tor Joaneta”, un donhon carrat (o octogonau maileu) e una cort interior plan protegida. Las folhas que se fagueren dins la bassa-cort de la fortaressa doneren a veire de las pitas maisons d’abitacion carradas. Demòra la pòrta que permetiá de passar de la nauta a la bassa cort, la dicha “Pòrta dau Capitani”. L’istòria de Chalusset e de sa bastison, o au mens de sa transformacion en fortaressa es liada estrechament a la vila e aus chasteus de Chasluç, a quauques quilometres, d’aquí son nom de “pitit Chasluç”. Chasteu de ChalussetChasteu de ChalussetPòrta dau CapitaniAngle Nòrd-Est dau chasteuL’escalier esbolhatFaçada Nòrd dau chasteuEntrada de la nauta-cortDemorant de maison de la bassa-cortDemorant de maison de la bassa-cortTor JoanetaTor JoanetaMuralha copadaVuda sus la cort interioraMurtrieraLa bassa-cort e las...

Dubrir la ficha
Los Cars

Los Cars

Roinas de chasteu

8 decembre de 2015

Sus la comuna daus Cars, gaire luenh de Chaslus, se tròba, en main d’un emetor de tele gigant, las roinas d’un chasteu de la Renaissença esbolhat a la Revolucion. Sas esculturas se pòden veire dins una exposicion permanenta. Chasteu daus CarsChasteu daus CarsChasteu daus CarsChasteu daus CarsChasteu daus...

Dubrir la ficha
“L’Òrt”

“L’Òrt”

Monument a Marcela Delpastre

8 decembre de 2015

La granda escrivana lemosina Marcela Delpastre, mòrta en 1998, aguet drech a un monument omenatge, dins un parc d’Aissa (Nauta Vinhana), fach per l’esculptor Marc Petit e inaugurat en 2001. Queu bronze se ditz “L’Òrt”. N’um l’i veirà un deportat, un anjol tombat, un diableton, un Jesus, un mòrt que dança, dins tots los cas, quela granda estatua torturada es impressionanta en viu. Representa en tot cas una part de l’eime lemosin, rendut dins la literatura de Delpastre. la chara de l’escrivana se vei dins lo sòcle de...

Dubrir la ficha
Rechoard

Rechoard

Chasteu en peira de meteorita

8 decembre de 2015

Rechoard es una pita jos-prefectura de la Vinhana Nauta. L’i trobam, entre autres, un chasteu, massa impausanta que senhoreja la comba d’en dejós. Dau segle 12 demòra una torn e lo pont-levadís (adobat), lo demorant es dau segle 15. L’interior dau chasteu acuelha aura la jos-prefectura e un museu d’art moderne. Las peiras dau país de Rechoard, que vesem pertot dins los murs de las maisons, son particularas. Fau dire que Rechoard es coneguda mondialament, per la comunautat scientifica dau mens, per la meteorita que l’i tombet, aquò fai 214 millions d’annadas. N’en demòra pus res, ni cratère ni res, mas ela modifiquet plan la geografia e la geologia dau Grand Sud-Oeste. L’existencia de ‘quela meteorita fuguet provada tardierament, dins las annadas 60. Avant aquò, tot lo monde pensava que lo relieu dau canton era degut a la presencia d’un volcan un pauc eslunhat daus autres. La meteorita en se a pas menat una peira diferenta, la tustada la faguet completament dispareisser, mas la fusion de las peiras existentas creet una novela ròcha, especifica a l’endrech, longtemps expleitadas coma “ròcha volcanica” ; e, vertat, l’i sembla, es leugiera, un pauc porosa mas pas tròp, aisada de talhar. Los romans n’en fagueren los termes de Chassenon, puei los nòbles de Lemòtges s’en fagueren daus sarcofages, e las folhas arqueologicas montret que la ròcha aviá tanben de las capacitats de conservacion, per los còrps notadament. Totas las maisons tradicionalas a benleu 50 kilometres a l’entorn son fachas totalament o en partida emb ‘quelas ròchas un pau rojas, verdas o jaunas (segon l’endrech). Chasteu de RechoardLas fenestras dau chasteuUn leopard o un lion benleu ?La tor dau chasteuUn reste de pont-levadisColonasLa cor e las colonasLa cor dau chasteuPunt de vuda sus la...

Dubrir la ficha
Torena

Torena

Sieti de la Viscomtat

8 decembre de 2015

Torena a la crotzada entre lo Lemosin, lo Peiregòrd e l’Òlt e aquela posicion estrategica faguet de la viscomtat de Turena un daus feus los mai importants de França puei un casi-Estat autonòme. Mas a la fin finala, Turena fuguet venduda a Lois XV per çò que lo darrier daus Turena avia tròp perdut d’argent au juec. D’aqui, la situacion excepcionala dau darrier feu de França se ‘restet. Mas sos abitants contunhen de s’apelar los “viscomtins”, en remembre. A Torena, demòra lo chasteu, en pro bon estat, la Tor Cesar, de las maisons particulieras (inscrichas aus monuments istorics) e quantitat de maisons borgesas. Lo tot es classat dins los mai braves vilatges de França. TorenaRua de TorenaRua de TorenaRua de TorenaRua de TorenaUna pòrta de la vila nautaMaison de TorenaMaison de TorenaMaison de TorenaBocin dau chasteuTor CesarVuda sus lo...

Dubrir la ficha
Obasina

Obasina

Abadia dau Lemosin

8 decembre de 2015

La comuna d’Obasina (Aubazines en frances) es nascuda de l’installacion d’un monasteri puei d’un convent, venguts una abadia cisterciana aura classada monument istoric : Sent Esteve d’Obasina. Aculhissiá tot plen de monde (jusinca a 300 monges) e era richa, sus lo chamin de Ròc Amador qu’alimentava. Perdet son estatut d’abadia a la Revolucion, venguet apres un pauc de temps un orfelinat. Tot lo site faguet l’object de folhas aprefondidas a la fin dau segle 20. L’egelisa abaciala fuguet una de las mai grandas dau Lemosin, mas fuguet un pauc esbolhada per estauviar daus frais d’entreten. En mai d’ela, se pòt veire a Obasina lo tombeu de Sent-Esteve d’Obasina, fondator e prumier abat dau luec, e tanben lo “Canau daus monges” que serviá a menar las aigas au vilatge, de las peiras levadas, un “Rochier de la Bergiera” e la maison d’un ermita. Abadia d’ObasinaAbadia d’ObasinaAbadia d’ObasinaAbadia d’ObasinaAbadia d’ObasinaFaçada de l’egleisa abacialaRoina dau monasteri femeninDolmen de RochassosDolmen de...

Dubrir la ficha
Gimel

Gimel

Vilatge pitoresque

7 decembre de 2015

Lo pitit vilatge de Gimel en Corresa a una posicion bien brava, sietat entre doas colinas, ente domina una valeia verda tipica dau Lemosin. Gimel a un cachet un bocin medievau, emb quauquas roinas d’un chasteu esbolhat au segle 16 per las armadas dau rei, e daus ostaus pitoresques. Mas Gimel es mai conegut per sas cascadas, que li valeren lo chafre de Gimel-les-Cascades en frances. N’i a tres, sus la Montana, qu’an daus pitits noms : lo Grand Saut, la Redola e la Coá de Chavau. Las anar veire es l’ocasion d’una (pita) balada entre las vielhas peiras, los bòscs, los ponts e las maisons tradicionalas. La vuda dempuei Gimel sus la CorresaUna maison dau vilatgeLa crotz dau BorgUn bocin dau vilatgeUn pont en peiraUn pitit pontUna maison vielha emb teulat de restolhaLa MontanaLa MontanaLa MontanaLa RedolaLa...

Dubrir la ficha
Corresa

Corresa

Ciutat medievala barrada

7 decembre de 2015

Lo vilatge de Corresa auria degut prener lo nom de son patron (Sent Marçau) coma aquò se fai abitualament, mas a la plaça prenguet queu dau riu que lo traversa e que donet tanben son nom au departament tot entier. Fau dire que lo vilatge es particulier tanben en defòra d’aquò : quo es una ciutat barrada plan ben conservada, que data de l’Atge-Mejan-Renaissença, quitament se troberen de las traças d’ocupacion anteriora. De fach, lo torn de la vila es fach emb las nautas parets de sas maisons borgesas que se tochen totas, en laissar nonmàs una pòrta que dona sus la plaça de l’egleisa. Coresa montra enquera daus ancians signes exteriors de prosperitat, mas sufriguet de gròssas pertas demograficas. Lo bòrd d’un jardin privatUna charrieraUna pòrtaLo clochierUna plaça dau vilatgeLo bòrd d’un jardin privatUna pòrtaUn chapiteuL’entrada de l’egleisaUn ostau particulierArchitectura tipicaBois e...

Dubrir la ficha
Chasteu de Ventadorn

Chasteu de Ventadorn

Roinas de chasteu

7 decembre de 2015

Lo chasteu de Ventadorn es situat sus la comuna daus Mostiers-Ventadorn, pas luenh daus Gletons . Devetz lo coneisser per lo trobador Bertran de Ventadorn, mas se era pas senhor dau chasteu coma sos compaires (mas era benleu lo filh naturau dau senhor, çò que pòt explicar perque se a vòugut li ensenhar a legir e a escriure). En defòra d’aquò, la vicomtat de Ventadorn fuguet longtemps una de las mai poderosas de la region. Tot lo monde a ensaiat de prener ‘quela plaça fòrta (Enric 2 e Richart en testa) sens i arribar, mas aquò empaschet pas lo chasteu d’esser tot parier esbolhat e sas peiras recuperadas a la Restauracion. Longtemps en òbras o en folhas (que se contunhen d’alhors), se pòt tot parier, e dempuei pauc, far en visita guidada...

Dubrir la ficha
Òrgues de Bòrt

Òrgues de Bòrt

Site geologic

7 decembre de 2015

Los òrgues son daus fonolites volcanics que se tròben lo long d’una mena de plateu au dessus dau vilatge de Bòrt (justament dich Bort-les-Orgues en frances) e de sa valeia. Fau dire que l’i sem a la limita entre Corresa e Cantal e que l’Auvernhe es donc gaire luenh, d’aqui la presencia de quelas coladas volcanicas refregidas.  Un fonolite se destacha un pauc daus autres, çò que li vau lo chafre de “Testa de l’Òme” per sa semblança emb un bargier que visariá son tropeu en naut dau plateu. S’i pòt far de l’escalada, e lo dessus daus òrgues dona a veire daus braves panoramàs sus la valeia de la Dordonha e lo massiu dau Sent Circ. Un bocin daus òrgues vists de lur costatLa Testa de l’ÒmeLa Testa de l’ÒmeBòrt vist de nautBòrt vist de nautLo Massiu dau Sant...

Dubrir la ficha
Barratge de Bòrt

Barratge de Bòrt

Tresena retenguda d'Occitània

7 decembre de 2015

Au dessus de la pita comuna de Bòrt, a la limita de la Corresa e dau Cantal, se tròba un daus mai grands barratges de França, e la retenguda que l’acompanha darrier. Bastit per EDF dins las annadas 50, es naut de 120 metres. Sa retenguda, lonja de 21 kilometres, era a l’espòca la mai granda : representa 500 millions de metres cubes d’aiga. Quo es bien segur la mai gròssa reserva d’aigas de la Dordonha. De notar que lo vilatge de Bòrt es a son pè. Lo barratge se pòt visitar, e l’i es explicat lo foncionament de l’idròelectricitat. Tres vilatges fugueren sabrondats, coma lo de Pòrt-Diu a la construccion. Lo chasteu de Val l’i eschapet a la sega d’una revision de la nautor de las aigas. Aura, es casiment sus una isla. Entau, las òbras de queu barratge modifiqueren en prefondor la fisionomia de la valeia e los luòcs engulits son l’object d’istòrias e de mites modernes. Una analisa daus risques encorreguts en cas de petada dau barratge fuguet facha e dona daus resultats impressionants, per una lama d’aiga estimada a 19 metres de naut a Brageirac…pres de 250 kilometres en avau ! En avau dau barratgeLo barratge de BòrtLa retenguda de BòrtLa retenguda de BòrtLa retenguda de BòrtEn avau dau...

Dubrir la ficha
Miuvachas

Miuvachas

Mai naut vilatge dau Lemosin

7 decembre de 2015

Lo pitit vilatge de Miuvachas es gaire abitat, mas aquò l’empaschet pas de donar son nom a l’ensemble dau plateu que l’environa e que senhoreja de sos 900 metres d’altituda. Se tròba tanben sus una linha de partatge de las aigas, entre los afluents de la Loira e de la Dordonha, e las sorças de la Vinhana, de la Vesera, e d’autras. Sas maisons l’i son tipicas de las comunas nautas dau Lemosin : Una maison de MiuvachasUna maison de MiuvachasL’egleisa de...

Dubrir la ficha
Roinas gallò-romanas daus Cars

Roinas gallò-romanas daus Cars

Villà e monuments funeraris

7 decembre de 2015

La Corresa es richa de quauquas roinas romanas, que venen tesmonhar de l’ocupacion aboriva daus nauts-plateus lemosins. Las roinas daus Cars, situadas sus la comuna de Sent Merd las Aussinas, en frances “Saint-Merd-les-Oussines”, sus lo plateu de Miuvachas e pas luenh de Tarnac son benleu las mai conegudas. Demòra pas grand-chausa de quilhs dos monuments funeraris daus segles 2 o 3, un champ de peiras talhadas ente se pòt nonmàs devinhar de las fòrmas e de las fonccions. Un pauc mai debàs, apres quauques metres dins daus bòscs ente avem dau mau a creire que fugueren abitats fuguet un temps, un pitit riu nos mena a d’autras roinas, que disen esser aquelas d’una villà, d’abitacion donc. Lo traçat au sòu i es enquera bien visible, lo dessenh de las peças mai d’autres afars demorats en estat. Aquesta villà aviá lo chaufatge e l’aiga correnta, çò que podem veire enquera clarament. A costat de la villà, la natura que tornet prener sos drechs es representativa de çò que trobem alhors sus lo plateu de Miuvachas : de la fanha, de la palena e de l’aiga. Mas, tot parier, çò que sembla a una torbiera seriá nonmàs un estanh sechat, en partida artificiau, que serviá a las culturas dins lo ranvers. Quauques objects trobats aus Cars se pòden veire dins lo museu de...

Dubrir la ficha
Puei Gerjant

Puei Gerjant

Luec simbolic dau Lemosin

7 decembre de 2015

L’aleia que monta au Puei Gerjant es environada de vielhs faiards, grands, torçuts, que semblen a daus animaus, daus monstres, çò que ven joslinhar lo costat un pauc misteriós de l’endrech. En efiech, lo Puei Gerjant es dempuei daus segles un luec de culte pagan, au mens dempuei que los gales l’i venián festejar l’equinòxa. Son nom ven d’alhors de Gargan, lo gigant filh de Belenos e Belisama, popularizat mai tard per Rabelais en Gargantuà, e tot plen de legendas corren sus aqueu luec vengut simbeu dau Lemosin. Dedale de branchasUn monstre ?L’aleia que monta au GerjantL’aleia que monta au GerjantQuantben de branchas ?Dedale de branchasDedale de branchasUn cervi ?Un mostachut ?L’aleia que monta au Gerjant En naut dau Gerjant trobem una chapela, consacrada a Nòstra Dama dau Bon Secors. Es pas tant vielha que semblariá : segle 19, nonmàs. La crestianizacion tardiera de l’endrech a, vist l’estat de roina de l’edifici, pas tant reussit qu’aquò. La chapela dau Gerjant La chapela dau Gerjant (façada)La chapela dau Gerjant (interior)La chapela dau Gerjant (costat)La chapela dau Gerjant dins las brujas Lo Gerjant es conegut tanben a causa d’una famosa batalha que i aget luec, menada per lo tant famós Guinguoin, una figura de la Resisténcia, menaire dau maquís lemosin, que lo monde apelaven “Lo Grand”. Aquí, en 1944, los resistents se pesteleren contra los 2-3000 allemands de l’armada regulara apres un parachutatge de materiau per los aliats. Las perdas fugueren de 342 chas los alemands e 38 chas Guinguoin… Los alemands pogueren prendre lo Gerjant, mas lo maquís aviá desjà recuperat las armas e era partit. Doás vudas dempuei lo Puei Gerjant sus las nautors dau Lemosin...

Dubrir la ficha
Parc Victor-Thuillat
29 novembre de 2015

Parc de 3,5 ectaras, quò es un daus principaus espacis verds de la vila de Limòtges. D’una granda richessa botanica emb 750 espècias de plantas vivaças diferentas e 242 aubres repartits en 62 espècias. Òm l’i tròba tanben daus juecs per los dròlles.

Dubrir la ficha

Aquela capèla quilhada au sòm dau Mont Sant Clar foguèt bastida 1861 sus las roïnas d’un fortin bastit pel Duc de Montmorency. I poiretz remirar las pinturas de Bringuier e tanben los nombroses ex-voto que testimònian de l’activitat maritima de la...

Dubrir la ficha
Lo Corrent d’Uishet

Lo Corrent d’Uishet

Curiositat naturau

28 novembre de 2015

Lo Corrent d’Uishet qu’es un fluvi costèir present sus las comunas de Lon, Viela-Sent Gironç e Moliets e Mar (Maransin, Gas.). Aparentat a la familha deus corrents landés, qu’es lo pendent de l’estanh de Lon e que’s gita dens la Mar grana au nivèu de la comuna de Moliets e Mar. Qu’es l’equivalent atlantic deus graus mediterranencs que trobam mes que mes en Lengadòc e en Provença (cf. Lo Grau dau Rei, Lo Grau d’Agde, etc.). Lo site deu Corrent d’Uishet qu’es rendut celèbre au començar deu sègle XXau peu Maurici Martin, “l’inventor” de la Còsta d’Argent. La reserva naturau nacionau deu Corrent d’Uishet qu’es creada en 1981 sus ua superficia de 618 ectaras. Lo nom uishet que’s pòt compréner com passatge. En gascon, lo mot que s’emplec en arquitectura entà díser obertura, atau com lo francés huis dont es l’arrevirada. La passejada en galupa lo long de la branca d’aiga qui liga l’estanh de Lon a la Mar grana que permet de descobrir ua succession de paisatges enter marescs, torbèras e tucas, on nidan numerosas espècias animaus insuspectadas e emparadas dont 200 espècias d’ausèths, loiras, visons, pèlongs, tortugas d’estanh e un haish de peishs. Flòra Que notam la preséncia d’espècias exoticas atau com Ciprès cappelats, Osmondas reiaus e los Hibiscus ròses. Fauna Peishs Anguièlas e Lampreda. Ausèths Bernat blanc, Miscairòla, Agla pescaira, Becada, Guiraudet, Bernat pescaire, Tora, Ortolan, Esparvèr blanc, Eishauc, Hali blanc, Butòr, Cap blu, Maria camelata, Lictorna, Hauquina, Tora biardèira, Moracha, Corb marin, Gariòu, Pèlong, Guardarriu, Hali negue, Hali, Cravan, Crèc, Còthbailada, Ralle, Vigan, Malhonina, Muda. (Los noms d’ausèths que’s pòden trobar dens l’admirable libi “Ausèths” deu Francís Bèthvéder, pareishut en çò de Per Noste / Nosauts de Bigòrra e qui’s pòt comandar en clicar ací.) Mamifèrs Las arribas deu Corrent d’Uishet qu’arcuelhen Cabiròus, Vison d’Euròpa,  Loiras e Sanglars. Espècias invasivas Los Arrats grondins que son en via d’exterminacion. Descobèrta deu Corrent d’Uishet en lenga...

Dubrir la ficha
Lo Pòrt de Baiona

Lo Pòrt de Baiona

Site industriau

27 novembre de 2015

Lo pòrt de Baiona qu’es fòrt ligat a l’istòria de la vila. Deu temps de la sobiranetat anglesa, a l’Edat Miejancèira, Baiona qu’es vadut un vertadèir pòrt maritime e fluviau e que s’a coneishut l’apogèu enter los sègles XIIau e XIVau. Pitat a la confluéncia de l’Ador e de la Niva, parçan aperat Mar grana, la vila que s’espandish las activitats marinas sus las arribas de la Niva. La vila que ganha tèrras sus las bartas e los igars. Lo son quartièr baish qu’es lo deus pòrts interiors qui son canaus pujats per la mareja e suus quaus navigan petits batèus atau com tilhòlas e galupas. La reputacion deu pòrt qu’es hòrta pr’amor deus talhèrs navaus qui hèn vaishèths de plenmar (naus, galeras, pinassas…) Las relacions comerciaus que son prospèras dab la Navarra, la Flandra, las vilas hanseaticas e mes que tot dab Anglatèrra. Entà favorizar aquera activitat essenciau tà la vila, los baionés n’an pas nat cès de lutar entà mestrejar lo fluvi e lo son bocau de cap a la Mar grana. A l’Edat Miejancèira, l’Ador que’s gita a Capberton, vertadèir avant-pòrt a un quinzenat de quilomètres de Baiona. De cap a 1410-1430, fenomèns naturaus que provòcan lo desplaçament deu bocau mes au nòrd, a 32 Km de la vila, entrainant la caduda de las activitats marinas. En 1578, après un obrador monstre miat per l’engenhaire Loís de Foish, un estuari artificiau qu’es creat a 6 Km de la ciutat. Aquesta obertura deu Bocau nau que bonifica la vila e los país vesins. Au sègle XVIIau, la vila de Baiona qu’es reconeishuda com un pòrt famós e de gran trafic. D’ara enlà que’s concentra las activitats sus las arribas d’Ador, de cade costat deu pont Sent Esprit. A capvath, sus l’arriba dreta, Colbert que crea en 1666 l’Arsenac deu Rei qui hornish batèus subertot pendent guèrras maritimas. La guèrra de corsa, miada peus Corsaris deu Rei, que torna aviar regularament la construccion navau pendent l’Ancian Regime. En 1784 iva franquesa qu’es acordada : las mercaderias estrangèiras que son exemptadas de tota espècia de polícia, de formalitats e de drets....

Dubrir la ficha

La catedrau de l’Assompcion de Lescar qu’ei, dab la catedrau d’Auloron, ua de las duas catedraus de Bearn. La soa bastida qu’estó començada per l’avesque Gui de Lons en 1120. Sacamadejada peus iconoclastas protestants de Jana III de Labrit qu’estó restaurada aus sègles XVIIau e XVIIIau çò qui permetó de sauvar partidas deu còr on podem véder mosaïcas deu sègle XIIau. Qu’ei lo lòc on son enterrats los reis de Navarra despuish Francés Febus dinc a Enric II de Labrit. Per la Glèisa Catolica que vadó, en 1801, simpla glèisa despuish la disparicion de l’avescat de...

Dubrir la ficha
Mina de la Bauma

Mina de la Bauma

Mina abandonada

26 novembre de 2015

A qualques quilomètres de Vilafranca de Roèrgue, pels travèrses d’Avairon se tròba una anciana mina de plomb argentifèra, abandonada a la debuta del sègle XX. Espòt famós per d’unes geològs amators que i cèrcan de minerals rares, lo site val tanben lo còp d’uèlh per son molon d’estèrles (lo material escampat pendent l’espleitacion de la mina). Ravinats per las aigas, lo molon d’estèrles sens la  mendre vegetacion vos pòt far doblidar segon l’angle de vista que sètz dins la ribièira verdejanta d’Avairon mas puslèu dins un decòr de film pòst-apocaliptic italian de las annadas 80. De segur, los poses son tapats mas las roïnas i son encara nombrosas e l’endrech demòra coma un testimòni del ric passat industrial de Vilafranca de...

Dubrir la ficha
Chasteu de la Ròcha-Focaud

Chasteu de la Ròcha-Focaud

Chasteu Renaissença

26 novembre de 2015

Situat en Charanta lemosina, lo chasteu de la Ròcha-Focaud (Renaissença) es un daus mai braves dau departament, e mai benleu de França. Lo riu que passa debàs se ditz la Tardoira.

Dubrir la ficha
Ròc Amador

Ròc Amador

Ciutat de pelegrinatge

26 novembre de 2015

Lo Ròc Amador es conegut mondialament ; classat patrimòni mondiau de l’umanitat, es lo vilatge lo mai visitat de França apres lo Mont Sent Micheu. La destinacion toristica numerò 1 d’Occitània, donc. Sus la rota de Sent Jaume, Ròc Amador es una estapa oblijada dempuei l’Atge Mejan, e la descuberta dau còrs de Sent Amador dins la ròcha ente viviá en ermita. La celebritat dau site n’en faguet un luec de romiuvatge apres una seria de miracles atribuits a sa Vierja Negra, que se pòt veire enquera uei dins ‘na chapela. Un conta que la clòcha sonava tota sola quand quauqu’un (especiaument los marins) la prejava. Entau, Ròc Amador veguet passar un nombre impressionant de romius coneguts : Roland, Sent Loís, Blancha de Castilha, Alionòr, Simon de Montfòrt, Jacques Cartier… La Vierja Negra de Ròc Amador ANECDÒTA ! Avetz auvit parlar de Roland ? Lo nebot de Charlamanha, tuat per los “sarrasins” a Roncesvaus ? Lo que, avant de morir, per pas que los maures prenhan son espasa Durandal, la lancet luenh luenh, en far au passatge un famós trauc que pòrta son nom a Gavarnia ? La legenda ditz que l’espasa ‘ribet a Ròc Amador e s’i plantet dins la ròcha. E ben, l’i es enquera ! Evidentament, quo seria pas la vertadiera. La vertadiera se seriá facha enlevar per los angles au segle...

Dubrir la ficha
Sent James

Sent James

"La Gròssa Clòcha"

26 novembre de 2015

Los que son desjà vengutas a Bordèu coneissen forçadament St James, de pas prononciar a l’inglesa “Djèymz”, mas plan “Jame”, se vos plai. Dins tots los cas quo es Jaume ! Lo monde l’apelen enquera popularament la “Grosse Cloche” e ela ritmet la vita daus bordales pendent daus segles. A tau punt que son pervenguts a tuar de las revòutas nonmas en l’enlevar… Los borges avián compres que mestrejar lo temps era vitau per lo monde de la vila a l’espòca ! E en bas de la clòcha, i a Sent Elegi, “Saint Eloi”, una pita gleisa plan restaurada. Uei, la gleisa es aquela daus integristas catolics, e quo es un contrasens istoric : quo era l’egleisa ente los conses de Bordeu anavan prestar serment quand eran elegits (e Montanha zo faguet dos...

Dubrir la ficha
Quartièr Sent Pèir de Bordèu

Quartièr Sent Pèir de Bordèu

Vielh quartier de Bordèu

26 novembre de 2015

Sent Peire es un daus quartiers lo mai vielhs de Bordèu, quitament se aura es vengut mai lo quartier estudiant. L’i trobem una egleisa dau mesme nom. Dins queu quartier, justament, quò fai coma dins totas las grandas vilas : las espòcas se crotzen. Remarcaretz las diferencias d’atge entre las tres maisons que se seguissen… Veiqui la charriera de la Vacha. S’apela vertadierament entau. Perqué ? perque se ditz qu’una vacha qu’um meniá a la bochariá i seriá demorada blocada. Quò se comprend un pauc… Los vielhs quartiers son confles de quelas ruas de un metre de large. Haussmann es pas passat par aquí coma a Paris, fau creire… I a una chausa dins Bordèu qu’es tot plen interessanta e que montra plan l’istòria de la vila (mai son occitanitat, se n’i a que n’en dobtavem enquera…), quo es los noms de las charrieras. Per exemple : Rua MaucoudinatRua CancéraRua du Chai des Farines Bordèu era bastida sus de la fanha, un pauc coma Venisa, e jursinca a l’espòca haussmaniana, l’i aviá dos o tres esteys que passavan dins la vila. Un de quilhs era la Devesa (faguet una rue de la Devise). Era lo pòrt interior de Bordèu. Las anguilhas (pitits bateus) dintravan dins Bordèu per la pòrta Navigere. La rua dau Cancéra deu son nom au gascon cancerar (lo prepausat a la grasilha) que ven dau latin cancellus que vòu díser “grasilha”. Segurament que la nuech lo pòrt era barrat per una grasilha o ben tot una chadena. Lo cors Victor-Hugo (que disián “los fossats”), que fai la limita dau quartier Sent Peire, era tanben un estey. Quo es la presencia (ara jos la terra) de tots quilhs esteys que favoriset la chausida d’un tramway e non pas d’un metrò. La rue Du Chai des Farines era nomenada rua de la Bladariá (dau mot blat). Enfin, veiqui un ostau particulier que disian maison de Joana Lartiga, l’amija de Micheu de Montanha. Fenestras RenaissençaMaison de LartigaMaison de...

Dubrir la ficha
Pòrta Calhau

Pòrta Calhau

Entrada de vila medievala

26 novembre de 2015

La pòrta Calhau, au nom que fai plan occitan, quitament se sabem pas d’ente ven, data dau segle XV, e siguet oferta au rei Charles VIII. Lo rei en question se vei de l’autre costat de la pòrta. Coma alhors, çò que ilhs apelen “pòrta”, quo era las entradas de la vila. Quo exista enquera dins quauquas vilas medievalas, mas a Bordèu la situacion es particulara : an esbolhat las muralhas, mas an laissat, e quitament tornat construsir las pòrtas. E los noms de “barrières” (las pòrtas que servian de peatge) son demorats sus los plans de la vila,e los quites baloards seguissen ara quel ancian traçat. Aquí se vei plan que la muralha es partida : Veiqui la mesma pòrta, visda dau naut de la “Rue du Palais de l’Ombrière”. Lo dich palais de l’Ombrière (Castet de l’Umbreyra) renforçava la desfensa de la vila dau costat dau flume. Era tanben la residencia daus ducs d’Aquitània e daus reis d’Englaterra. Es estat redusit a la mòrt de Richard Còr de Leon e los princes-ducs d’Aquitània (lo Prince Negre, …) aimavan mielhs demorar au palais episcopau. Lo trobador Bertran de Born a parlat d’aqueu chasteu. Se ditz que lo chasteu s’apelava entau per çò que era bastit dins un “casau” ente se trobavan tot plen d’ormes, aubre-simbeu de la vila de Bordèu (qu’aima l’aiga e Bordèu es bastida sus de las ribas fanhosas) e simbeu de las revòutas istoricas de la vila. Aura, ia pas mai de traça de queu chasteu, demòra nonmàs la rua e la plaça per portar lo mesme nom. Sus la fòto se vei que la rota contunha apres la pòrta, mas longtemps la Garona veniá mai rasís, los quais taus que son aurá son apareguts plan mai...

Dubrir la ficha
Egleisa Sent Martin d’Agonac
3 novembre de 2015

L’egleisa Sent Martin d’Agonac es una egleisa romana fortificada bastida aus segles 11 puei 12. Es dedicada a Sent Martin, e se tròben quauquas pinturas muralas dedins. Es classada monument istoric.

Dubrir la ficha
L’Aubisca

L’Aubisca

Amontanhada a l'Aubisca

28 Agost de 2011

Amontanhada a...

Dubrir la ficha

La mustra de Bernat Cauhapè “Soi d’aici” a l’Estivada de Rodés de...

Dubrir la ficha
Tots los tipes Totas las regions

Veire totas las fichas

Pin It on Pinterest