Menut de navigacion
Lo Pòrt de Baiona

Lo Pòrt de Baiona

Site industriau

Lo pòrt de Baiona qu’es fòrt ligat a l’istòria de la vila. Deu temps de la sobiranetat anglesa, a l’Edat Miejancèira, Baiona qu’es vadut un vertadèir pòrt maritime e fluviau e que s’a coneishut l’apogèu enter los sègles XIIau e XIVau. Pitat a la confluéncia de l’Ador e de la Niva, parçan aperat Mar grana, la vila que s’espandish las activitats marinas sus las arribas de la Niva. La vila que ganha tèrras sus las bartas e los igars. Lo son quartièr baish qu’es lo deus pòrts interiors qui son canaus pujats per la mareja e suus quaus navigan petits batèus atau com tilhòlas e galupas. La reputacion deu pòrt qu’es hòrta pr’amor deus talhèrs navaus qui hèn vaishèths de plenmar (naus, galeras, pinassas…) Las relacions comerciaus que son prospèras dab la Navarra, la Flandra, las vilas hanseaticas e mes que tot dab Anglatèrra. Entà favorizar aquera activitat essenciau tà la vila, los baionés n’an pas nat cès de lutar entà mestrejar lo fluvi e lo son bocau de cap a la Mar grana.

Lo cargament d'un naviu d'engrèish au pòrt de Baiona

Lo cargament d’un naviu d’engrèish au pòrt de Baiona

Uns silòs deu pòrt de Baiona frescament pintrats de ròse

Uns silòs deu pòrt de Baiona frescament pintrats de ròse

A l’Edat Miejancèira, l’Ador que’s gita a Capberton, vertadèir avant-pòrt a un quinzenat de quilomètres de Baiona. De cap a 1410-1430, fenomèns naturaus que provòcan lo desplaçament deu bocau mes au nòrd, a 32 Km de la vila, entrainant la caduda de las activitats marinas. En 1578, après un obrador monstre miat per l’engenhaire Loís de Foish, un estuari artificiau qu’es creat a 6 Km de la ciutat. Aquesta obertura deu Bocau nau que bonifica la vila e los país vesins. Au sègle XVIIau, la vila de Baiona qu’es reconeishuda com un pòrt famós e de gran trafic. D’ara enlà que’s concentra las activitats sus las arribas d’Ador, de cade costat deu pont Sent Esprit. A capvath, sus l’arriba dreta, Colbert que crea en 1666 l’Arsenac deu Rei qui hornish batèus subertot pendent guèrras maritimas. La guèrra de corsa, miada peus Corsaris deu Rei, que torna aviar regularament la construccion navau pendent l’Ancian Regime. En 1784 iva franquesa qu’es acordada : las mercaderias estrangèiras que son exemptadas de tota espècia de polícia, de formalitats e de drets. Au sègle XVIIIau, lo pòrt de Baiona qu’es mes que tot un pòrt de cabotatge de cap ad Espanha o au reiaume. Lo trebuc màger entau trafic n’es pas reglat : lo bocau de l’Ador, lo franquiment de la barra (bancs de bedosas) que damora iva vertadèira trava entaus vaishèths de plenmar. Au sègle XIXau, après un long periòde de maishanta activitat, Baiona que vad un pòrt industriau dab l’implantacion de las Hargas de l’Ador en 1881-1883 ; qu’es un deus premèrs exemples de siderurgia sus aiga en l’Estat francés. La fabrica que recep matèrias premèras de l’exterior (holha gualesa e anglesa, minerau de her de Bilbo). Los navius qui se’n tornan de cap a la Biscaia que son vueits mes lestats e los qui se’n tornan cap a l’Anglatèrra que son cargats de travèrsas e de bigas de minas tirats deu pinhadar gascon. Aquestas hargas que tròban mercats importants en çò deus hialats de camins de hèr deu Mijorn e d’Orleans mes especiaument. Despuish 1887 la gestion deu pòrt qu’es concedida per l’Estat a la Crampa de comèrci.

Un naviu au cargament au pòrt de Baiona

Un naviu au cargament au pòrt de Baiona

Lo bocau de l'Ador

Lo bocau de l’Ador

Sofre de Lac, milhòc de Gasconha, produits quimics, idrocarburs, herralhas e bilhetas d’acèr que son las matèrias qui hèn lo dinamisme portuari.

Au bocau de l’Ador, amainatjaments deus importants que permeten l’arcuelh deus navius : paishèra nòrd en 1966, paishèra sud en 1977 e navèra paishèra sud en 2000. Qu’es possible l’entrada de batèus de 20 000 tonas. Uei, lo pòrt de Baiona, industriau e comerciau que s’espandish sus quate comunas de l’estuari de l’Ador : Baiona, Anglet, lo Bocau (Pirenèus Atlantics) e Tarnòs (Lanas). Dab 800 emplecs dirèctes e 3 000 emplecs indusits, que participa tà l’istòria e tà l’actualitat economica de Baiona e deu son parçan.

BAIONA E LO COMÈRCI DEUS ESCLAUS
A la fin deu sègle XVIIIau, Baiona qu’es lo 8au pòrt francés. Ja que sii modèsta, la participacion de la vila tau comèrci deus esclaus qu’existish : iva detzena d’expedicions enter 1741 e 1792 a las quaus cau ajustar los navius hèits a Baiona entad aqueth trafic. Mantrivas granas familhas baionesas qu’èran fòrt ligadas aus proprietaris de plantacions de Sent Domingo.

Hont : www.bayonne.port.fr

L’Arklow Faith que passa lo bocau de l’Ador. Qu’es un cargo irlandés de 3000 tonas de carga qui arriba deu Portugau tà har lo plein au pòrt de Baiona. Entà seguir lo batèu, clicatz ací.
(musica : Desamarra ! – Mossu T e lei Jovents)

fòto presa despuish la plaja de la Barra a Anglet

Un naviu que daisha lo pòrt de Baiona

fòto presa despuish la plaja de la Barra a Anglet

L’escarraire que raucla la plaja de la Barra e lo lhit de l’Ador

Fichas liadas

Escriure un vejaire

Vòstra adreça de messatjariá serà pas publicada. Los camps obligatòris son indicats amb *


*

Pin It on Pinterest

Partatjar